საგაკვეთილო პროცესში მოსწავლეთა ჩართულობა და მოტივაცია სწავლა-სწავლების პროცესის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია. თამაში კი სწავლა-სწავლების ერთ-ერთი მთავარიბერკეტი.

თამაში სწავლების საკმაოდ ეფექტიან მეთოდს წარმოადგენს სასკოლო სწავლების ნებისმიერ საფეხურზე. ის თავის მიმზიდველობას ზრდასრულთა სწავლების პროცესშიც ინარჩუნებს. ვინაიდან თამაშის, როგორც სწავლების მეთოდის გამოყენება სასწავლო პროცესს ბევრად უფრო საინტერესოს, სახალისოს და სასურველს ხდის. დიდი მნიშვნელობა ენიჭება სკოლაში მოსწავლეთა მრავალფეროვანი, საინტერესო, მიზანმიმართულ თამაშზე დაფუძნებულ აქტივობების გამოყენებას. წინამდებარე ნაშრომში განხილულია სკოლაში, კერძოდ პირველ კლასში მრავალფეროვანი შემეცნებითი აქტივობების შექმნისა და გამოყენების სისტემა. ნაშრომში განხილულიაკლასში თამაშზე აგებული აქტივობების სიმცირის გამო გამოწვეული პრობლემები და მოყვანილია ამ პრობლემების გადაჭრისათვის საჭირო გზები.

თავი I . საკვლევისაკითხისმიმოხილვა

1.1საკვლევისაკითხისაქტუალობა

განათლების რეფორმის ერთ-ერთი მთავარი მიზანია მოსწავლისათვის სასწავლო პროცესი იყოს სასიამოვნო და სასურველი. I კლასის მოსწავლეებისთვის წამყვანი ქცევის ფორმა თამაშია. თამაშში ყალიბდება ბავშვის ფსიქიკური და პიროვნული თვისებები. თამაშის ქცევაში ჩამოყალიბებას იწყებს სასწავლო მოქმედებაც. თამაშში განვითარებას იწყებს ნებისმიერი ყურადღება და მეხსიერება. იგი გავლენას ახდენს ბავშვის აზროვნების, ფანტაზიის, მოტორული ჩვევების და მეტყველების განვითარებაზე (გოგოლიძე, 2015).

ქართველი ფსიქოლოგი დ. უზნაძე (1886-1950) თავის თეორიაში განიხილავს ბავშვის თამაშისა და სწავლის ფსიქოლოგიურ ბუნებას და ფუნქციას. მისი აზრით, ყველა ცოცხალი ორგანიზმის ბუნებრივ მდგომარეობას მოძრაობა, აქტიურობა შეადგენს. ბავშვის განვითარება სწორედ ქცევის პროცესში ხდება.სწავლა სასკოლოასაკამდე არსებითად მხოლოდ თამაშის პროცესში ხდება. თამაშის საშუალებით ხდება იმ ძალებისა და შესაძლებლობების განვითარება, რომლებიც შემდგომში სერიოზული საქმიანობის განხორციელების საფუძველი ხდება. სასკოლო ასაკში, მიუხედავად იმისა, რომ ბავშვის ცხოვრებაში სწავლა დიდი ადგილს იკავებს, არანაკლები დრო ეთმობა თამაშს.

აღნიშნულის გათვალისწინებით უკეთესად დავინახე ბავშვის საჭიროებები სწავლების ინტერესის, მოტივაციის ამაღლების და ხარისხის გასაუმჯობესებლად. ეს კი არის თამაშით სწავლების მეთოდი და ამ გზით მიღწეული წარმატება, რომელიც შესაბამისობაში მოდის ეროვნულ სასწავლო გეგმასთან. რადგან პატარებს ყველაზე მეტად უყვართ თამაში, ვფიქრობ, რომ ეს იქნება მეთოდი, რომელიც საგრძნობლად გაზრდის მოსწავლეთა მოტივაციას და საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობას, თამაშით მიღებული ცოდნა კი დიდხანს დარჩება მათ მეხსიერებაში. საგნის სწავლება მოსწავლეებს აძლევს ცოდნას. 21-ე საუკუნის სწავლა-სწავლების პროცესი წარმოუდგენელია მრავალფეროვანი აქტივობების გარეშე, კერძოდ საგაკვეთილო პროცესი დატვირთული თამაშის ელემენტებით. იგი აღძრავს მოსწავლეებში ინტერესს. სწავლას უფრო საინტერესოს, გასაგებსა და ხალისიანს ხდის. თამაშები მრავალფეროვანს ხდისსწავლა-სწავლების პროცესს, მოსწავლის ცხოვრება სასიხარულო განცდებით ავსებს, ემოციურად ამდიდრებს, წარმატების სიხარულს განაცდევინებს და კარგ განწყობას უქმნის მას.

მასწავლებელმა უნდა უზრუნველყოს მოსწავლეთა თანაბარი ჩართულობა სასწავლო პროცესში. მოსწავლეები არა მხოლოდ უნდა მონაწილეობდნენ განათლების მიღების პროცესში, ასევე საშუალება უნდა ჰქონდეთ ერთმანეთს დაეხმარონ და მონაწილეობა მიიღონ თანატოლების სწავლა-სწავლების პროცესში (ესგ.2018).კოლეგებთან ჩატარებული შეხვედრების მიხედვით აღმოჩნდა, რომ საკითხი მეტად აქტუალური და საინტერესოა. არის აზრთა სხვადასხვაობა. საინტერესოა, საგაკვეთილო პროცესის თამაშის ელემენტებით გამრავალფეროვნებამ რა შედეგამდე შეძლება მიგვიყვანოს.

1.2კვლევისმიზანი

ჩემი პრაქტიკის კვლევის მიზანია საგანმანათლებლო თამაშების საშუალებით მოსწავლეებმა შეძლონ სასწავლო პროცესის გაუმჯობესება, გაუჩნდეთ სწავლის მიმართ პოზიტიური დამოკიდებულება, ამაღლდეს მათი მოტივაცია.ცნობილი გახდეს, რომელი ტიპის აქტივობები აძლიერებს ამა თუ იმ დავალების უკეთ აღქმის პროცესს. მოსწავლის რომელი უნარისა და დამოკიდებულებების განვითარებაზეა იგი ორიენტირებული. გაიზომოს რამდენად გაიზრდება მოსწავლეთა მოტივაცია და დაინტერესება მსგავსი სახის სამუშაოების შესრულებით.

1.3 კვლევისამოცანები

მოსწავლეთა პრობლემის და საკვლევი საკითხის გათვალისწინებით, კვლევის დაწყებამდე წინასწარ ჩამოვწერე ის ამოცანები, რომელთა სწორად განხორციელება დადებით შედეგს გამოიღებს და უზრუნველყოფს კვლევის შედეგიანობას. კვლევის ფარგლებში დავსახე შემდეგი ამოცანები:

ü პრობლემის გამოვლენა და საკვლევი საკითხის შერჩევა.

ü საკვლევი საკითხის ირგვლივ არსებული მდგომარეობის შესწავლა

ü პრობლემის დასაბუთება ფოკუს ჯგუფის გამოყენებით

ü მონაცემებიდან გამომდინარე ინტერვენციების დაგეგმვა

ü შემეცნებითი თამაშების მოძიება და ჩართვა საგაკვეთილო პროცესში

ü მოტორული თამაშების ჩართვა საგაკვეთილო პროცესში ( რიტმული მოძრაობები, პერსონაჟების განსახიერება)

ü შედეგებისა და დასკვნების პრეზენტაცია.

1.4 პრობლემადასაკვლევისაკითხი

ჩემი საკვლევი საკითხი შეეხო განათლების ერთ-ერთ თანამედროვე მიდგომას,როგორიცაა თამაშით სწავლების უპირატესობები მოსწავლეთა საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობასა და მოტივაციის ამაღლებაზე. მოსწავლეებზე დაკვირვების შედეგად აღმოვაჩინე პრობლემა: სწავლის მეთოდების ერთფეროვნება ხელს უშლის მოსწავლეთა საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობასა და მოტივაციის ამაღლებას. გაკვეთილებზე ზოგჯერ შეინიშნებოდა ყურადღების და ჩართულობის პრობლემა. ახალი მასალის თამაშის ფორმით მიწოდების შემთხვევაში, ბავშვები ხალისდებოდნენ და მათი ჩართულობაც იზრდებოდა. შედეგიც ადვილად მისაღწევი ხდებოდა.

ამ დაკვირვების შედეგად მივედი იმ დასკვნამდე, რომ გამერკვია რამდენად შეიძლება ეხმარებოდეს მოსწავლეს თამაშით სწავლება საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობასა და მოტივაციის ამაღლებაზე. პირველადი სამუშაოებისჩასატარებლად შევიმუშავე გეგმა , რომელიც ითვალისწინებდა პრობლემის გამოკვეთას. საკუთარი პრაქტიკიდან გამომდინარე და ამ პრობლემაზე დაკვირვებისშედეგად ჩამოვაყალიბე საკვლევი საკითხი: თამაშის როლი პირველ კლასელ მოსწავლეთა საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობასა და მოტივაციის ამაღლებაზე. ჩამოვაყალიბე კვლევის მთავარი კითხვა: როგორ გავაუმჯობესოთ საგაკვეთილო პროცესში მოსწავლეთა ჩართულობა და მოტივაციის ამაღლება თამაშის ელემენტებით?კვლევის მთავარ კითხვაში აღნიშნული პრობლემების მიზეზების დადგენაში დამეხმარება შემდეგ ქვეკითხვებზე პასუხის გაცემა:

Ø რა ძირითადი ფაქტორები ახდენენ გავლენას მოსწავლეთა მოტივაციაზე?

Ø როგორ შეიძლება მოხდეს მოსწავლეთა აქტიური ჩართულობა სწავლა-სწავლების პროცესში?

Ø ყველაზეეფექტურადრომელიაქტივობებიდასტრატეგიებიდამეხმარება იმაში, რომ მოსწავლეთათვის საგაკვეთილო პროცესი გახდეს საინტერესო?

Ø რამდენად მაღალია მოსწავლეთა შინაგანი მოტივაცია და რამდენად ახდენს იგი გავლენას საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობაზე?

Ø რამდენად არიან ჩართულნი მშობლები სასწავლო პროცესში და რა გავლენას ახდენს მათი აქტიურობა მოსწავლეთა მოტივაციაზე?

Ø რამდენად ეფექტურია მოსწავლეების გასააქტიურებლად მოცემული მეთოდი;

Ø რამდენად შემიძლია ამ მეთოდით მოსწავლეთა გააქტიურება- ჩართულობის გაზრდა;

Ø რამდენად მნიშვნელოვანია ამ მეთოდით მოსწავლეთა ჩართულობა ცოდნის მიღებისა და უნარების განვითარებისათვის;

Ø რამდენად მოსწონთ ამ მეთოდით მუშაობა მოსწავლეებს;

საკვლევი საკითხი მეტად აქტუალური და საინტერესოა, როგორც მოსწავლეთა მოტივაციის ამაღლებისთვის , ისე ჩემი, როგორც მასწავლებლის პედაგოგიური პრაქტიკის ეფექტიანობის ზრდისთვის.ვფიქრობ, აღნიშნული პრაქტიკული კვლევა საშუალებას მომცემს თვალნათლივ დავინახო პრობლემა და მისი გამომწვევი მიზეზები, რის შემდეგაც მოხდება პრევენციული ზომების მიღება.

თავი II. ლიტერატურისმიმოხილვა

საკვლევითემის განსაზღვრის შემდეგ, დავიწყე საკითხის ირგვლივ არსებული ლიტერატურის შესწავლა. პირველი, რაც განვიხილე იყო დაწყებითი საფეხურის ახალი ეროვნული სასწავლო გეგმა 2018-2024. რომლის მიხედვით დაწყებითი საფეხურის მისიაა სასკოლოგარემოსადასწავლისმიმართდადებითიდამოკიდებულებისჩამოყალიბება, ცნობისმოყვარეობისცოდნისმოყვარეობაშიგადაზრდადამოსწავლისმომზადებასაბაზოსაფეხურისთვის(ესგ 2018).

დაწყებითი საფეხურის ძირითადი ამოცანებია:

1) შეუქმნას მოსწავლეს პირობები საკუთრი ინტელექტუალური, ფიზიკური თუ სულიერი თვისებებისა თუ მიდრეკილებების გამოსავლენად და გასავითარებლად. 2) შეუქმნას მოსწავლეს პირობები ინფორმაციის მოპოვების და იმ უნარ-ჩვევების გასავითარებლად, რომლებიც მთელი ცხოვრების განმავლობაში დასჭირდება (კანონი ზოგადი განათლების შესახებ. 2005).

შინაგანი მოტივაციის წასაქეზებლად მრავალი სტრატეგია არსებობს. ერთ-ერთ მათგანს წარმოადგენს თამაშით სწავლება. ბევრი გაკვეთილი შეიძლება წარიმართოს სიმულაციებისა და თამაშების გზით. თუ მართებულად გამოვიყენებთ, ასეთი გაკვეთილები შეიძლება ძალიან ღირებული და იმავდროულად სახალისოც იყოს. საჭიროა სიახლეების გამოყენება და მათი დაკავშირება ნაცნობ შინაარსთან. საჭიროა მრავალფეროვნება. ამოცანების მიზნობრივი სტრუქტურის მრავალფეროვნებას ისეთივე დამხმარე ძალა აქვს, როგორც სწავლების სხვადასხვა პირობებს (ბერძენიშვილი და გოდუაძე, 2017).

წლების წინ, ცნობილმა ფსიქოლოგმა ზიგმუნდ ფროიდმა ერთმანეთს დაუკავშირა კრეატიულობა და თამაში: ,,შეგვიძლია ვთქვათ,რომ ბავშვი თამაშის დროს ისევე იქცევა, როგორც კრეატიული მწერალი. მწერალი, ისევე როგორც ბავშვი თამაშის დროს, ქმნის თავის სამყაროს და საგანთა განლაგება ამ სამყაროში მის სურვილზეა დამყარებული. ესე იგი კრეატიული მწერალი ისევე იქცევა, როგორც ბავშვი თამაშის დროს. მას ძალზე სერიოზული დამოკიდებულება აქვს თავისი ფანტაზიის ნაყოფისადმი და უზარმაზარ ემოციას აქსოვს მასში“. ცნობილია, რომ, სკოლამდელი ასაკის ბავშვები, რომლებიც ფანტაზიასა და თამაშს უთმობენ დიდ დროს, უფრო კრეატიულები არიან. ფრიად საინტერესოა, რომ ერთ-ერთი კვლევის დროს მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ კრეატიულობის ტესტის ჩატარებამდე თამაში გავლენას ახდენს და ზრდის დაბალი კლასის მოსწავლეების შედეგებს (ბერძენიშვილი და გოდუაძე, 2017). დ. უზნაძე აღნიშნავს, რომ ადამიანები ბევრ რამეს ვსწავლობთ ჩვენდაუნებურად, სტიქიურად, ლატენტურად. მით უფრო ბავშვი - რაც უფრო პატარაა, მით უფრო დამახასიათებელია მისთვის ამ ტიპის სწავლა. ლატენტური სწავლის პროცესში ბავშვი მიზანდასახულობის გარეშე, თავისდაუნებურად, მაგალითად თამაშის პროცესში, ბევრ რამეს სწავლობს. ამ დროს ბავშვის განწყობას აქტუალური მოთხოვნილება და აქტუალური სიტუაცია ქმნის. თუ ბავშვს თამაშის მოთხოვნილება აქვს, და შესაბამისი სიტუაციაც არსებობს ამ ქცევის განსახორციელებლად - იგი თამაშობს. თამაშის პროცესში ბავშვი ბევრ რამეს სწავლობს მიზანდასახულობის გარეშე - ივითარებს მოტორულ უნარებს, ეუფლება წესებს, ვარჯიშდება სოციალურ ურთიერთობაში, აღმოაჩენს საგნის უამრავ თვისებას და ა.შ. სასკოლო სწავლა კი გაცნობიერებული, მიზანდასახული აქტივობაა, რომელიც აზროვნებისა და ნებისყოფის მონაწილეობას გულისხმობს. სწავლის ყველა კონკრეტულ შემთხვევაში ბავშვი, როგორც აქტიური სუბიექტი, იღებს გადაწყვეტილებებს, რითაც იქმნება სათანადო აქტივობის განხორციელებისთვის საჭირო განწყობა (დიმიტრი უზნაძის პედაგოგიური კონცეფცია, 2013).

უმცროს სასკოლო ასაკში ვითარდება არა მხოლოდ შემეცნებითი ფსიქიკური პროცესები, არამედ იქმნება ახალი პირობები ბავშვის პიროვნული ზრდისთვის. ბავშვის პიროვნულ ზრდაზე გავლენას ახდენს სასწავლო და თამაშის სიტუაცია, შრომითი აქტივობა და ურთიერთობები. 6-8 წლის ბავშვი სოციალურად მეგობრულია. ბავშვებს უყვართ ჯგუფურ აქტივობებში და თამაშებში მონაწილეობა. ეს ავითარებს არა მხოლოდ თანამშრომლობის გრძნობას, არამედ ბავშვი უფრო თავდაჯერებული ხდება, ვინაიდან მისი ცალკეული წარუმატებლობები ზოგად ფონზე ნაკლებად შესამჩნევია (მელიქიშვილი, 2013).

თამაშისწავლებისსაკმაოდეფექტიანმეთოდსწარმოადგენსსასკოლოსწავლებისნებისმიერსაფეხურზე. თამაშის, როგორცსწავლებისმეთოდისგამოყენებასასწავლოპროცესსბევრადუფროსაინტერესოს, სახალისოსდასასურველსხდის. თუმცა, არშეიძლებაარითქვას, რომაღნიშნულიმეთოდისგამოყენებაგანსაკუთრებითშედეგიანიასასკოლოსწავლებისსაწყისეტაპზე, როდესაცსკოლაშიშემოსულიბავშვიმისთვისუცხოგარემოსთანადაპტაციისურთულესპერიოდსგადისდამოსწავლისროლსირგებს. სკოლამდელპერიოდშიქცევისწამყვანიფორმათამაშია, სასკოლოპერიოდშიკი–სწავლა, რაციმასნიშნავს, რომბავშვისგანვითარებასკოლამდელპერიოდშიძირითადადთამაშისპროცესშიმიმდინარეობს, სასკოლოპერიოდშიკი–სწავლისპროცესში. ამდენად, თუსკოლამდელპერიოდშითამაშსსწავლითჩავანაცვლებთ, შეიძლებასაკმაოდ სერიოზულიპრობლემებისწინაშეაღმოვჩნდეთ, ისევეროგორცსასკოლოსწავლებისმთლიანადთამაშადგადაქცევამნიშვნელოვანისირთულეებისწინაშედაგვაყენებს. რაცშეეხებათამაშს, როგორცსწავლებისერთ-ერთ მეთოდს, ისშეიძლებაკარგადიქნესგამოყენებულინებისმიერიასაკისადამიანთასწავლებაში. სასკოლოსწავლებისსაწყისეტაპზემისიროლიგანსაკუთრებითმნიშვნელოვანია, რადგანაცთამაშისწავლებისძალიანბუნებრივიფორმააბავშვისთვისდაისმასსკოლასთანადაპტაციისპროცესისუმტკივნეულოდგავლასადამოსწავლისროლისსირთულეებისგარეშემიღებაშიდაეხმარება(ოსიაშვილი, 2019).თამაშს, როგორცსწავლებისმეთოდისგამოყენებსდიდი უპირატესობებიაქვს სასწავლოპროცესში, კერძოდ, ბავშვისგანვითარებაში, სწავლებასადააღზრდაშიმნიშვნელოვანიროლიაქვსთამაშს. თამაშისპროცესშიმიწოდებულსასწავლოინფორმაციასბავშვიბევრადუფროადვილადიმახსოვრებს, თამაშებიმრავალფეროვანსხდისსწავლა-სწავლებისპროცესს, მოსწავლისცხოვრებასსასიხარულოგანცდებითავსებს, ემოციურადამდიდრებს, წარმატებისსიხარულსგანაცდევინებსდაკარგგანწყობასუქმნისმას;თამაშის პროცესში ხდება ბავშვისშემეცნებითისაქმიანობისსრულყოფადაემოციურ-ნებელობითისფეროსგანვითარება;იგი ბავშვისთვისსამყაროსშეცნობისუმნიშვნელოვანესიგზაა, მისიგონებრივიგანვითარებისმნიშვნელოვანიხერხია(ოსიაშვილი, 2019).ცოდნა, რომელსაცბავშვიიღებსსკოლასადასახლში, თამაშისდროსპრაქტიკულგამოყენებასადაგანვითარებასპოულობს. თამაშისასბავშვებისწავლობენთავისიცოდნისადაუნარებისგამოყენებასპრაქტიკაში, სხვადასხვაპირობებშიამცოდნითსარგებლობას. სასკოლოსწავლებისსაწყისეტაპზეთამაშითსწავლებაგვეხმარება, სკოლაშიშემოსულბავშვსგამოვუმუშაოთდადებითიდამოკიდებულებასკოლისადასწავლისმიმართ, გავუძლიეროთსწავლისმოტივაცია. ამდენად, იგი ყველაზეეფექტიანმეთოდსწარმოადგენსუმცროსკლასელებთანმუშაობაში. თამაშითაღფრთოვანებულიბავშვები, მათთვისშეუმჩნევლად, იძენენგარკვეულცოდნას, უნარებსადაჩვევებს. თამაშისელემენტებისგამოყენებითმთელისასწავლოპროცესიხდებაბევრადუფროსაინტერესო, სახალისოდაშემოქმედებითი, იგი ხელსუწყობსმოსწავლეშიდაძაბულობისმოხსნასდამთელსასწავლოპროცესსუნიკალურს,პოზიტიურსადასასურველსხდის (ოსიაშვილი, 2019)იმისათვის, რომთამაშმასასწავლოპროცესშითავისიროლიშეასრულოსდადადებითიშედეგებიმოიტანოს, საჭიროამთელირიგიპირობებისგათვალისწინება:

ü სასწავლოპროცესშიგამოყენებულითამაშიუნდაიყოსბავშვისასაკობრივიდაინდივიდუალურითავისებურებების, მისიშესაძლებლობებისშესაბამისი.

ü გამოყენებულთამაშსუნდაჰქონდესნათელი, ცხადიდაგასაგებიწესები, რომლებიცსაგულდაგულოდდაზედმიწევნითიქნებადაცული;

ü არშეიძლებასწავლებაშითამაშისშემთხვევითგამოყენება. თითოეულითამაშიგარკვეულმიზანსუნდაემსახურებოდეს;

ü პედაგოგისთვისმისიგამოყენებასერიოზულწინასწარმომზადებასსაჭიროებსიმისათვის, რომსწავლებისპროცესიხალისიანი, მიმზიდველიდაეფექტიანიგახადოს;

ü თამაშიისეუნდაშევარჩიოთ, რომის, რაცშეიძლებამეტიუნარისგანვითარებისადაცოდნისშეძენისხელშემწყობიგახდეს;

ü ორგანიზებისდროს აუცილებელია გავითვალისწინოთ, ის რომთამაშისთითოეულმონაწილებავშვსგაუჩნდეს წარმატებისგანცდისშანსითამაშისმიმდინარეობისას;

ü თამაშის, როგორცსასწავლომეთოდისგამოყენებისასაუცილებელიაუზრუნველვყოთმისისასწავლოეფექტი. საჭიროამოსწავლეთამიღწევებისდემონსტრირება. ისინისისტემატურადუნდარწმუნდებოდნენიმაში, რომთამაშისდროსმათ რაღაცისწავლეს. ბავშვიუნდახედავდეს, რომმასწავლებელიმას აქებს არამხოლოდთამაშშიკარგიმონაწილეობისთვის , არამედმიღწეულიშედეგისთვისაც.

ü თამაშსუნდაშეეძლოსსწავლებისპროცესიგახადოსემოციური, სასიამოვნო, სახალისო, ქმედითი, მისცესბავშვსსაშუალება, მიიღოსახალიგამოცდილებაინტერესით;

ü თამაშის, როგორცსასწავლომეთოდისგამოყენებისასსაჭიროაზომიერებისდაცვა.ნებისმიერისასწავლომეთოდი, როგორიმიმზიდველიდასაინტერესოცარუნდაიყოს, სისტემატური, ყოველდღიურიგამოყენება კარგავსინტერესსდამიმზიდველობასბავშვისთვის;

ü გასათვალისწინებელია, რომმოსწავლისინტერესისასწავლოპროცესისმიმართპირდაპირარისდამოკიდებულიმასწავლებლისმიერსწორად შერჩეულსასწავლომეთოდებისადახერხებისგამოყენებაზე(ოსიაშვილი, 2019).

დაბოლოს, უნდა აღინიშნოს, რომთამაშიბავშვისცხოვრებისაზრია. ბავშვობათამაშისგარეშეარაბუნებრივიდაწარმოუდგენელია. თამაშისაკრძალვამისთვისგანვითარებისძირითადიწყაროსმოკლებისტოლფასია. მიუხედავადიმისა, რომთამაშისკოლისპერიოდშიქცევისწამყვანიფორმააღარარის, ისმაინცარკარგავსაქტუალურობასუმცროსკლასელმოსწავლეებში, თუმცა, ამპერიოდისთვისმისიშინაარსი დამიმართულებაიცვლება, ჩნდებათამაშებიმრავალფეროვანიპირობებითადაწესებით. თამაშიხდებაბევრადუფროგაცნობიერებული, გააზრებული, საინტერესოდამიმზიდველი, მითუმეტეს, როცაისბავშვსახალისაქმიანობის, სწავლისწარმატებითდაწყებასადასასკოლოგარემოსთანადაპტაციაშიეხმარება(ოსიაშვილი, 2019).

დიდაქტიკურითამაშისფსიქოლოგიურიდაკოგნიტურისაფუძვლები

“თამაშობსყველა. თამაშობენბავშვები, უფროსები. თამაშობენცხოველები. თამაშობდნენპირველყოფილიადამიანები...” _ ესსიტყვებიმიხეილთუმანიშვილისერთ-ერთიწერილიდანაა. წერილისმთავარიდედააზრია, რომნებისმიერეპოქაშიყველაცოცხალარსებასაქვსთამაშის _ რეალობისიმიტირების, "თეატრალიზების" მოთხოვნილება. ( ბოჭორიშვილი, 2013)

მეცნიერულადდადასტურებულია, რომთამაშს, როგორცქცევას, საფუძვლადუდევსსიამოვნება. ბავშვისთვისთამაშისძირითადიმოტივიაქტივობისაგანსიამოვნებისმიღებაა. თამაშზესაუბრისასაუცილებელია, შევეხოთმისფსიქოლოგიურდაკოგნიტურსაფუძვლებს. თამაშისდროსქცევისიმპულსიფუნქციონალურია, ანუბავშვისქცევასწარმართავსფუნქციურისიამოვნება. ამიტომ, როდესაცბავშვიშედისსკოლაშიდაიწყებსსწავლას, მისიინტელექტუალურიფუნქციებისასამოქმედებლადუფროეფექტურიიქნებათამაშისგამოყენება, ანუსწავლისწარმართვათამაშით. ცოდნისმიღების, განმტკიცებისადასასწავლოუნარ-ჩვევებისგანვითარებისთვისხშირადგამოიყენებასახალისო, შემეცნებითისავრჯიშოები _ დიდაქტიკურითამაშები. 6 წლისმოსწავლისათვისშექმნილიდიდაქტიკურითამაშების შედგენისასგათვალისწინებულიამიდგომა – ამასაკისბავშვისაკითხსმხოლოდსაკუთარიმოლოდინისმიხედვითგანიხილავს. ამტიპისთამაშებისგამოყენებითხდებამოსწავლისკოგნიტურიგანვითარება. თამაშსსაფუძვლადუდევსკოგნიტურიუნარებისგანვითარებაზეორიენტირებულიმეთოდი _ გონებრივიიერიში. მისიმეორეეტაპი “თეატრალიზებული” შეკითხვებითმიმდინარეობს. ასეთითამაშებისეფექტურადგამოყენებითბავშვისაზროვნებალოგიკურიხდება, თუმცამაინცაღქმითარისგანსაზღვრული.( ბოჭორიშვილი, 2013) პედაგოგიურიფსიქოლოგიისსპეციალისტებიაღნიშნავენ, რომდიდაქტიკურთამაშშიჩართვისათვისმოსწავლესსჭირდებასპეციალურიმზაობა, განწყობა, რომელიცაამოქმედებსმისსათანადოძალებსადაუნარ-ჩვევებს. დიდაქტიკურითამაშისასსასწავლოპროცესიიმაზეუნდაიყოსორიენტირებული, რომმოსწავლესცნობისმოყვარეობაცოდნისწყურვილშიგადაეზარდოს. უზნაძეაღნიშნავს: “გახსოვდეთ, რომბავშვისგანვითარებამხოლოდაქტივობისპროცესშიაშესაძლებელი”. ( ბოჭორიშვილი, 2013)

განვიხილოთუზნაძისკონცეფციისგამოყენებისასპექტებიდიდაქტიკურითამაშებისას.

სწავლებისასუნდაგადაიდგასშემდეგინაბიჯები:

1. მოსწავლესუნდაშევუქმნათგანწყობა;

2. დიდაქტიკურითამაშისმასალაუნდამოვარგოთმოსწავლეს

3. უნდაშევქმნათსწავლაზეორიენტირებულისაკლასოგარემო.

სასწავლოპროცესისეფექტიანობა, სწავლისადმიდადებითიგანწყობისშექმნასგულისხმობს, რომელიცგანსაზღვრავსმოსწავლისჩართვასდიდაქტიკურთამაშში. თუდიდაქტიკურითამაშისმიმართმოსწავლეებსდადებითემოციურდამოკიდებულებასშევუქმნით, შედეგიაუცილებლადდადებითიიქნება. საჭიროა, მასალა მოვარგოთ მოსწავლეს. დიდი მნიშვნელობა აქვს იმას, თუ როგორ მოვარგებთ დიდაქტიკური თამაშის სასწავლო მასალას მოსწავლის განწყობას. ,,იგი, ერთი მხრივ, შესაფერისი უნდა იყოს მოწაფის ძალთა განვითარების აქტუალური დონისათვის. მეორე მხრივ, იგი დაშორებულიც უნდა იყოს მას საკმარისად. წინააღმდეგ შემთხვევაში, წინსვლა შეუძლებელი იქნება. მასწავლებელი მასალას ისე აწვდის მოწაფეს, რომ იგი მისაწვდომი გახდეს. მასწავლებლის როლი სასწავლო მასალისა და მოწაფის ძალთა შორის შუამავლობასა და მისი ნამდვილი განვითარების შესაძლებლობის აუცილებელი პირობის შექმნაში მდგომარეობს( ბოჭორიშვილი, 2013).

ბავშვის განვითარება ეფუძნება იმ კიბეს, სადაც ათვისებული და აუთვისებელი მასალა ქვედა და ზედა საფეხურებია! მნიშვნელოვანია, შევქმნათსწავლაზე ორიენტირებული საკლასო გარემო. დიდაქტიკური თამაშებით სწავლება მოსწავლეზე ორიენტირებული სწავლებაა და ის, პირველ რიგში, მოსწავლეების ინტერესებისა და სურვილების გათვალისწინებას გულისხმობს.

გასაკვირიარაა, რომბავშვებსთამაშიგანსაკუთრებითუყვართ. ამდროსისინიითავისებენსასიცოცხლოდაუცილებელუნარებსდაჩვევებს, იმდიდრებენსოციალურწარმოდგენებსდაეცნობიანრთულიდაპრობლემურისიტუაციებიდანთავისდაღწევისგზებს. დიდაქტიკურითამაშისწავლებისგანსაკუთრებულისაშუალებაა. მისიგამოყენებითმასწავლებელსშეუძლიალამაზადშენიღბოსსასწავლოამოცანადამოსწავლებუნებრივად, სტრესისგარეშედაეუფლოსცოდნას( ბოჭორიშვილი, 2013). რასწარმოადგენს თამაში?

ამკითხვისუკანმრავალი, ერთმანეთისგანგანსხვავებულიმოსაზრებადგას. ზრდასრულთანაწილიფიქრობს, რომთამაში, მკვეთრადგანსხვავდებაისეთიაქტივობებისგან, როგორიცარისსწავლაანმუშაობა. თითქოსთამაშიმხოლოდგარდაუვალიეტაპიაბავშვისცხოვრებაშიდარამდენადაცსერიოზულმიზნებსარისმოკლებული, იმდენადარატარებსმნიშვნელოვანხასიათს.

როდესაცამავეშეკითხვითბავშვებსმიმართავენ, უმეტესობააღნიშნავს, რომთამაშიარისსახალისოდასაინტერესოპროცესი, სიამოვნებითიღებენმონაწილეობას, სწავლობენახალაქტივობებს,ბავშვებსუყვართთამაშიდასაყურადღებოა, რომ, ფსიქოლოგებისაზრით, ისუმეტესადასახავსიმას, რაცბავშვისცხოვრებაშიიმმომენტისთვისარისმნიშვნელოვანი( ჭყოიძე, 2014).

განათლებისადაფსიქოლოგიისსფეროსმკვლევარებიკიაღნიშნავენ, რომთამაშისწილიადამიანისწარმატებაშიძალიანდიდია, ვინაიდანისმჭიდროდარისდაკავშირებულიროგორც კოგნიტურდამეტაკოგნიტურ, ისე ემოციურდამოტორულგანვითარებასთან. თამაშიასევეხელსუწყობსბავშვებშიისეთიუნარებისგანვითარებას, რომლებიცშეიძლებამთელიცხოვრებისმანძილზეიყოსაქტუალური.

ბავშვებითამაშისდროსავარჯიშებენროგორცსხეულს, ასევეგონებას; ისინიურთიერთობენგარემოსთან, ადამიანებთან, სწავლობენრესურსებისგამოყენებას; ეცნობიანდაიკვლევენმათთვისუცნობ, ახალელემენტებს;ისინისწავლობენრისკისგაწევასადაგადაწყვეტილებებისმიღებასთამაშის დროსბავშვებს უვითარდებათ ვერბალურიდაარავერბალური, მარტივიდაკომპლექსურიკომუნიკაციისუნარები(ჭყოიძე, 2014). თამაშშიბავშვებიხალისითერთვებიანდაინტერესითასრულებენსაკუთარფუქნციას; სწავლობენროლისგათავისებას; არიანუფროკონცენტრირებულებიდაყურადღებიანები, რაცსაშუალებასაძლევსმათ, უკეთესადაითვისონდაგაიაზრონახალიინფორმაციათამაშიეხმარებამოსწავლეებს, უფრომარტივად, დამოუკიდებლადააშენონახალიცოდნადაგამოცდილებაუკვეარსებულზედაყრდნობით;თამაშისდროსბავშვებისწარმოსახვაძლიერია, ისინითავადქმნიან, იგონებენდაცვლიანპერსონაჟებს, მოვლენებს, დროს, ადგილებსდაა.შ.; თამაშიხელსუწყობსბავშვებს, განივითარონშემოქმედებითიაზროვნება;თამაში ასევე ეფექტურისაშუალებაათანამშრომლობის, კონფლიქტებისგადაჭრისადაპრობლემებისმოგვარებისუნარებისფორმირებისთვის( ჭყოიძე, 2014).

როგორცვხედავთ, თამაშიდიდროლსასრულებსბავშვისგანვითარებაშიდამნიშვნელოვანია, რომმისიინიცირებახდებოდესარამხოლოდსახლსადაეზოში, არამედსკოლასადასაგაკვეთილოპროცესში. ყველამასწავლებლისთვისცნობილია, რომსწავლაშიწარმატებადიდადარისდამოკიდებულიმოსწავლისდაინტერესებაზე, სურვილსადამასშიცნობისმოყვარეობისგამოწვევაზე. უზნაძისაზრით, “თამაშისძირითადარსს, მისშინაგანბუნებას, ბავშვისბიოლოგიურადარააქტუალურშესაძლებლობათა, ფუნქციონალურიტენდენციისიმპულსითგამოწვეულიაქტივობაშეადგენს”. აქედანგამომდინარე, ვინაიდანთამაშიბავშვისბუნებრივიმდგომარეობაადაუმეტესადმისისურვილიდანგამომდინარეობს, თამაშისდახმარებითსწავლაერთ-ერთიკარგისაშუალებაასაგაკვეთილოპროცესშიმოსწავლეთაჩასართავად. მაგალითად, უმცროსიასაკისბავშვებსშეიძლებაშევთავაზოთნატიფიმოტორიკისგანსავითარებელისახალისოაქტივობები ( ჭყოიძე, 2014).

ფსიქოლოგების აზრით, თამაში ფოკუსირებულიუნდა იყოსბავშვისფიზიკურ, ინტელექტუალურდასოციო-ემოციურზრდა-განვითარებაზე.

იმისათვის, რომთამაშსმიზანმიმართულიხასიათიჰქონდეს, საჭიროა, წინასწარ მოსწავლეებთანერთადგანისაზღვროსმისიმიზანიდამისაღწევიშედეგები, შეირჩესაქტივობები, შემუშავდეს დაკვირვებისადაშეფასებისინსტრუმენტები. თამაშისდაგეგმვის, პროცესისორგანიზებისადაშედეგებისგანხილვისასგასათვალისწინებელიაისგარემოებები, რომლებიცხელსშეუწყობენმოსწავლეთასხვადასხვაკუთხითგანვითარებას.

გარემოგავლენასახდენსიმაზე, თუროგორდარასთამაშობენბავშვები. ამიტომ მასწავლებელიუზრუნველყოფსსხვადასხვატიპისთამაშისთვისსაკლასოსივრცისდანაწილებას, ასევერესურსებისხელმისაწვდომობას( ჭყოიძე, 2014).

თამაშისმიმდინარეობისას მასწავლებელი ყურადღებასამახვილებსბავშვებისქცევაზე, ერთმანეთისადმიდამოკიდებულებაზე, მათჩართულობასადადაინტერესებისხარისხზე, ინიშნავსროგორცგასაუმჯობესებელ, ასევეპოზიტიურმხარეებს. შემდგომიგანხილვისთვისასევეეფექტურიავიდეოსდაფოტოებისგადაღებაც;დაკვირვებისშედეგადმიღებულმონაცემებსაანალიზებსდა ითვალისწინებსმომავალითამაშისდაგეგმვისას.

როგორცვხედავთ, თამაშსმნიშვნელოვანიადგილიუკავიაადამიანისცხოვრებაში. თამაშისდახმარებითბავშვივითარდებაფიზიკურად, გონებრივად, სოციალურადდაა.შ. ესარისსაშუალება, რითაცბავშვებიდამოუკიდებლადანსხვებთანერთადშეისწავლიანსაკუთარგარემოს, ადამიანებსდასამყაროს, სწავლობენპრობლემებისგადაწყვეტასადაურთიერთობებს, უვითარდებათკრეატიულიაზროვნებადალიდერობისუნარი( ჭყოიძე, 2014).

თავი III.კვლევისდიზაინი

კვლევა მიმდინარეობდა 2018-2019 სასწავლო წელს, რამდენიმე თვის განმავლობაში, კერძოდ ნოემბრიდან მაისამდე.

3.1 საკვლევისაკითხები

ü განვსაზღვრო პრობლემის გამომწვევი მიზეზები და შევარჩიო საკვლევი საკითხი

ü შევისწავლო საკვლევი საკითხის ირგვლივ არსებული მდგომარეობა

ü ფოკუსჯგუფის გამოყენებით განვსაზღვრო პრობლემა

ü მიღებული მონაცემები გამოვიყენო ინტერვენციების დასაგეგმად

ü მოვიძიო და საგაკვეთილო პროცესში დავნერგო შემეცნებითი და მოტორული თამაშები

ü დავადგინო, რა გავლენას ახდენს თამაშების გამოყენება მოსწავლეთა ჩართულობასა და მოტივაციის ამაღლებაზე

3.2 სამიზნეჯგუფი

კვლევაში მონაწილე სამიზნე ჯგუფს წამოადგენდა პირველი კლასის 7 მოსწავლე, 6 გოგონა და 1 ბიჭი, პირველი კლასის მოსწავლეთა ყველა მშობელი, დაწყებითი კლასების ხუთი მასწავლებელი.

3.3. კვლევისმეთოდები

პრაქტიკის კვლევის ფარგლებში გამოვიყენე როგორც რაოდენობრივი, ისე თვისებრივი კვლევის მეთოდები.

თვისებრივი კვლევის მეთოდებიდან გამოვიყენე: კოლეგების გამოკითხვა, ფოკუს ჯგუფი და სიღრმისეული ინტერვიუები. კვლევის საწყის ეტაპზე გავესაუბრე კოლეგებს, რომელთაგანაც მივიღე ზუსტი და კომპეტენტური ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ რა გავლენას ახდენს თამაში მოსწავლეთა საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობასა და მოტივაციაზე. შემდეგ ჩავატარე ფოკუს ჯგუფები მასწავლებლებთან და მშობლებთან, რათა ზუსტად განმესაზღვრა არსებული რეალობა, მოვახდინე პრობლემების ზუსტი იდენტიფიცირება, უკეთ შევისწავლე მასწავლებელთა და მშობელთა მზაობა არსებული პრობლემის მოგვარების გზაზე. ამასთანავე, განვსაზღვრე და ჩამოვაყალიბე ის ინტერვენციები, რომლებსაც კვლევის ფარგლებში გამოვიყენებდი სასურველი შედეგის მისაღწევად.

რაც შეეხება რაოდენობრივ მეთოდს, გამოვიყენე ანკეტირება მოსწავლეებთან. რომელთა დახმარებითაც ზუსტად განვსაზღვრე პრობლემის სიმწვავე ჩემს მიერ შერჩეულ კლასში და სწავლის საფეხურზე. რადგან კვლევას ვაწარმოებდი პირველ კლასში და ამ ეტაპზე ბავშვებმა არ იცოდნენ წერა-კითხვა, შესაბამისად რაოდენობრივ გამოკითხვაში დავიხმარე მოსწავლეთა მშობლები. კლასის ყველა მშობელმა გამოთქვა მზადყოფნა თანამშრომლობისთვის და აქტიურად მიიღეს მონაწილეობა ანკეტირებაში.ჩემი კვლევის გენერალური ერთობლიობა იყო დაწყებითი საფეხურის ის მოსწავლეები, რომლებიც უშუალოდ ჩაერთვნენ კვლევაში, კერძოდ პირველი კლასის ყველა მოსწავლე.კვლევის შედეგად მიღებული მონაცემების ანალიზი დამეხმარა კონკრეტული დასკვნების გაკეთებასა და ინტერვენციების დაგეგმვაში. პრაქტიკის კვლევის ფარგლებში გადავწყვიტე სწავლების დროს თამაშის როლის შესახებ არსებული ლიტერატურის მიმოხილვადა ინტერვენციების განსაზღვრა.

ფოკუს-ჯგუფი --- ჩავატარე კოლეგებთან, რომლებიც ასწავლიან დაწყებით კლასებს, მისი მიზანი იყო გამეგო მასწავლებელთა აზრი, რატომ ვერ იყენებენ ხშირად თამაშით სწავლებას საგაკვეთილო პროცესში და მომესმინა მათი აზრი იმის შესახებ, თუ რას თვლიდნენ ამ პრობლემის გამომწვევ ფაქტორებად და როგორშეგვეძლო ერთობლივი თანამშრომლობით ამ პრობლემის დაძლევა.მათთან შეხვედრა დამეხმარა კითხვარის მომზადებასა და შესაბამისად, კვლევის სწორად წარმართვაში.დისკუსია წარვმართე შემდეგი კითხვების გამოყენებით:

1. როგორი ტიპის აქტივობებს იყენებთ ყველაზე ხშირად და რატომ?

2. როგორ ფიქრობთ, რა უნდა შეიცვალოს იმისთვის, რომ მოსწავლეს გაუჩნდეს მოტივაცია და უფრო აქტიურად ჩაერთოს საგაკვეთილო პროცესში?

3. რა მოსაზრება გაქვთ თამაშით სწავლებაზე?

4. მოსწონთ თუ არა მოსწავლეებს მხოლოდ ერთფეროვანი აქტივობები?

5. გეხმარებათ თუ არა თამაშით სწავლება, გამოვუმუშავოთ სკოლაში შემოსულ ბავშვს დადებითი დამოკიდებულება სკოლისა და სწავლის მიმართ?

6. თამაშით სწავლება წარმოადგენს თუ ერთ-ერთ ეფექტურ მეთოდს უმცროსკლასელებთან მუშაობაში?

7. თამაშის ელემენტების გამოყენებით ხდება თუ არა სასწავლო პროცესი ბევრად უფრო საინტერესო, სახალისო და შემოქმედებითი?

8. გაქვთ თუ არა სურვილი, ხშირად გამოიყენოთ თამაშით სწავლება საგაკვეთილო პროცესში?

9. საჭიროა თუ არა სასწავლო მასალის სახალისო ელემენტებით მიწოდება?

ფოკუს-ჯგუფი ჩავატარე ასევე მოსწავლეთა მშობლებთან. მისი მიზანი იყო დამედგინა, მათი აზრით რა ფაქტორები ახდენდა გავლენას მოსწავლეთა მოტივაციაზე, რაც ძალიან დამეხმარა კვლევის სწორად წარმართვასა და კითხვარების მომზადებაში. დისკუსია წარვმართე მიახლოებით ამ კითხვების გამოყენებით:

1. როგორ ფიქრობთ, თქვენი შვილის საკლასო ოთახი შეესაბამება თუ არა სასწავლო გარემოს?

2. თვლით თუ არა რომ, თქვენი შვილი ერთნაირ დაინტერესებას არ იჩენს ყველა საგნისადმი?

3. რა შეიძლება იყოს საგაკვეთილო პროცესში თქვენი შვილის დაბალი ჩართულობის მიზეზი?

4. როდის სწავლობს თქვენი შვილი ხალისით?

5. როგორ უნდა გაიზარდოს თქვენი შვილის დაინტერესება სასწავლო პროცესისადმი?

3.4 მონაცემთაანალიზი

ამ თავში განხილულია მონაცემთა შეგროვების თითოეული მეთოდის გამოყენებით მიღებული მნიშვნელოვანი ინფორმაციის ანალიზი.

რაოდენობრივი კვლევის შედეგები

დიაგრამა 1 . მოგწონს ის გარემო სადაც შენ სწავლობ?

ზემოთ მოცემული დიაგრამა გვიჩვენებს, თუ როგორ აფასებენ მოსწავლეები იმ გარემოს, სადაც უხდებათ სწავლა. გამოკითხული მოსწავლეების უმრავლესობას, კერძოდ 4 მოსწავლეს ძალიან მოსწონს სასწავლო გარემო, 2 მოსწავლეს არც ისე, ხოლო 1 მოსწავლეს არ მოსწონს.( იხ. დიაგრამა 1)

დიაგრამა2 . თავისუფლად შემიძლია აზრის გამოთქმა მასწავლებელთან.

მეორე კითხვაზე, თუ როგორ შეუძლიათ გაკვეთილზე აზრის თავისუფლად გამოთქმა, 3 მოსწავლე ეთანხმება კითხვას, 2 ნაწილობრივ ეთანხმება, ხოლო 2 არ ეთანხმება.( იხ. დიაგრამა 2)

დიაგრამა 3 . რამდენად საინტერესოა გაკვეთილები შენთვის?

შემდეგ კითხვაზე, რამდენად საინტერესოა გაკვეთილები შენთვის, 2 მოსწავლე აღნიშნავს, რომ საინტერესოა, 3-- ნაკლებად საინტერესოა, ხოლო 2 მოსწავლისთვის არ არის საინტერესო. ამ კითხვის მიხედვით, მოსწავლეთა უმრავლესობისთვის გაკვეთილები ნაკლებად საინტერესოა. ( იხ. დიაგრამა 3)

დიაგრამა 4 . ძნელია შენთვის გაკვეთილების მომზადება?

მეოთხე კითხვას, ძნელია თუ არა შენთვის გაკვეთილების მომზადება, 2-მა მოსწავლემ უპასუხა, რომ საერთოდ არ არის ძნელი, 2-მაუპასუხა, რომ არც ისე, ხოლო 3 პასუხობს, რომ ძალიან რთულია. ამ კითხვის პასუხებიდან ჩანს, რომ მოსწავლეთა უმრავლესობისთვის ძნელია გაკვეთილების მომზადება. ( იხ. დიაგრამა 4)

დიაგრამა5. ყველაზე კარგად გამომდის

ზემოთ მოცემული დიაგრამა გვიჩვენებს, უკეთესად როდის გამოსდით მოსწავლეებს სწავლა, მათ უმრავლესობას, კერძოდ 5 მოსწავლეს, უკეთესად გამოსდით თამაშით სწავლა, ერთს მოსწონს მოსმენის სავარჯიშოები, ერთსაც წერითი სავარჯიშოები. პასუხებიდან გამომდინარე გამოიკვეთა მოსწავლეთა დიდი ინტერესი თამაშით სწავლების მიმართ (იხ. დიაგრამა 5)

დიაგრამა6 . რამდენად ხშირად გავიწყდება ნასწავლი

კითხვას, თუ რამდენად ხშირად გავიწყდება ნასწავლი, სამი მოსწავლე პასუხობს, რომ ყოველთვის, სამი პასუხობს ზოგჯერ, ხოლო ერთის პასუხია არასდროს. ამ პასუხების მიხედვით, მოსწავლეებში ნასწავლი მასალის დამახსოვრების ხარისხი დაბალია . (იხ. დიაგრამა 6)

დიაგრამა 7 . როდის იმახსოვრებ უკეთესად?

წარმოდგენილი დიაგრამა გვიჩვენებს, თუ როდის იმახსოვრებენ ბავშვები უკეთესად ნასწავლს, ერთი მოსწავლის პასუხია როცა კითხულობს, ერთი მოსწავლე -- როცა ისმენს, ხოლო უმრავლესობა, კერძოდ ხუთი მოსწავლე აღნიშნავს, რომ უკეთესად იმახსოვრებს თამაშის დროს. ამ პასუხებიდან გამოიკვეთა, რომ დამახსოვრების ხარისხი მაღალია თამაშით სწავლის დროს. (იხ. დიაგრამა 7 )

დიაგრამა 8 . მოგწონს თუ არა თამაშით დატვირთული საგაკვეთილო პროცესი?

მერვე კითხვას, მოგწონს თუ არა თამაშით დატვირთული საგაკვეთილო პროცესი, მოსწავლეთა უმეტესობა, კერძოდ ხუთი მოსწავლე პასუხობს რომ მოსწონს, ორი კი პასუხობს, რომ არც ისე. პასუხებიდან გამომდინარე გამოიკვეთა მოსწავლეთა დიდი ინტერესი თამაშით დატვირთული სასწავლო პროცესის მიმართ. (იხ. დიაგრამა 8)

დიაგრამა 9 . მოგწონს თუ არა გაკვეთილებზე მოძრაობითი აქტივობების გამოყენება

ზემოთ მოცემული დიაგრამა გვიჩვენებს, მოსწონთ თუ არა მოსწავლეებს გაკვეთილებზე მოძრაობითი აქტივობები, მოსწავლეთა უმრავლესობას, კერძოდ ხუთ მოსწავლეს მოსწონს, ერთს არც ისე, ერთს არ მოსწონს. მოცემულ პასუხებში გამოიკვეთა მოძრაობითი აქტივობების მიმართ დიდი ინტერესი. (იხ. დიაგრამა 9)

დიაგრამა 10 . რომელი გაკვეთილები უფრო მოგწონს

კითხვას, რომელი გაკვეთილები უფრო მოგწონთ, ერთი ტიპის თუ თამაშის ელემენტებით დატვირთული, მოსწავლეთა უმეტესობა პასუხობს, რომ უფრო მეტად მოსწონთ თამაშის ელემენტებით დატვირთული გაკვეთილები, მხოლოდ ერთი მოსწავლე პასუხობს, რომ მოსწონს ერთი ტიპის გაკვეთილები(იხ. დიაგრამა 10).

მოსწავლეთა ანკეტირების ანალიზის შედეგად დადგინდა, მოსწავლეთა უმრავლესობისთვის ძნელია გაკვეთილების მომზადება და დაბალია ნასწავლი მასალის დამახსოვრების ხარისხი. ასევე გამოიკვეთა მოსწავლეთა ინტერესი თამაშით სწავლების მიმართ, რამაც გააადვილა შესაბამისი ღონისძიებების შერჩევა და დაგეგმვა.

ფოკუს-ჯგუფი --- ჩავატარე კოლეგებთან, კერძოდ ხუთ მასწავლებელთან, რომლებიც ასწავლიან დაწყებით კლასებს (იხ. დანართი2).მისი მიზანი იყო გამეგო მასწავლებელთა აზრი, რატომ ვერ იყენებენ ხშირად თამაშით სწავლებას საგაკვეთილო პროცესში და მომესმინა მათი აზრი იმის შესახებ, თუ რას თვლიდნენ ამ პრობლემის გამომწვევ ფაქტორებად და როგორშეგვეძლო ერთობლივი თანამშრომლობით ამ პრობლემის დაძლევა.პედაგოგები ერთხმად აღიარებენ პრობლემას, თუმცა პრობლემის გამომწვევ მიზეზებს სხვადასხვას ასახელებენ, კერძოდ ერთ-ერთი მასწავლებელი აღნიშნავს, რომ რთულია მრავალფეროვანი აქტივობის გამოყენება დროის ფაქტორის გამო და ყოველდღიურად მისმა გამოყენებამ შეიძლება შეცვალოს სწავლის მიმართ დადებითი დამოკიდებულება. მეორე მასწავლებელი აღნიშნავს: ,,თამაშით სწავლების ხშირი გამოყენების დროს მოსწავლესა და მასწავლებელს შორის განვითარებულმა ურთიერთობამ შეიძლება არაფორმალური ხასიათი მიიღოს, რამაც მომავალში შესაძლებელია კლასის მართვასთან დაკავშირებული პრობლემები შექმნას“. ზოგიერთი კი აღნიშნავს, რომ თამაშს საგაკვეთილო პროცესში ხშირად არ იყენებენ თამაშით სწავლებისას გამოწვეული ხმაურის გამო. უნდა აღვნიშნო ისიც, რომ ფოკუს ჯგუფში შემავალი მასწავლებლები თანხმდებოდნენ იმაზე, რომ მოსწავლეთა მოტივაციის გაზრდის მიზნით მნიშვნელოვანია სწავლის პროცესში სახალისო ელემენტების ჩართვა. აღნიშნავენ იმასაც, რომ თამაში მოსწავლეს ეხმარება კომუნიკაციის და თანამშრომლობითი უნარების განვითარებაში, ამ დროს მოსწავლე უფრო თავისუფალია და უქრება კომპლექსი, მასწავლებელი კი ამ აქტივობებით უფრო ადვილად აღწევს დასახულ მიზანს. მათი სურვილია თამაშით სწავლების ხშირი გამოყენება სასწავლო პროცესში, რათა გაუმჯობესდეს მოსწავლეთა ჩართულობა საგაკვეთილო პროცესში და ამაღლდეს მათი მოტივაცია.

სიღრმისეული ინტერვიუ --კვლევის მეორე მეთოდად გამოვიყენე თვისებრივი მეთოდი - სიღრმისეული ინტერვიუ მშობლებთან (ინტერვიუს კითხვები იხ. დანართი 3). ინტერვიუში მონაწილეობა მიიღო პირველი კლასის მოსწავლეთა ყველა მშობელმა. მისი მიზანი იყო დამედგინა, მათი აზრით რა ფაქტორები ახდენდა გავლენას მოსწავლეთა მოტივაციაზე. მშობლები აღნიშნავენ, რომ მოსწავლეთა ნაწილს დამოუკიდებლად უწევს სასწავლო საქმიანობისთვის თავის გართმევა.მოსწავლეთა უმეტესობას უძნელდება კონცენტრირება სწავლაზე. მათი აზრით, შესასწავლი მასალა შესაბამისობაშიუნდა იყოს მოსწავლეთა შესაძლებლობებთან.

კითხვაზე, როგორ უნდა გაიზარდოს თქვენი შვილის დაინტერესება სასწავლო პროცესისადმი, ხუთმა მშობელმა თქვა, რომ გაკვეთილები უფრო გამარტივებული, ხალისიანი და თამაშის ელემენტებით მეტად დატვირთული უნდა იყოს, ორმა თქვა, რომ არაფერს შეცვლიდა. ეს მიუთითებს იმაზე, რომ გაკვეთილები შეიცავს არასაკმარისი რაოდენობის მამოტივირებელ და ეფექტურ მეთოდებსა და აქტივობებს.

მშობლებთან ინტერვიუს შედეგად დადგინდა, რომ ისინი საკმაოდ კარგად არიან ჩართული თავიანთი შვილების სწავლის პროცესში, გამოკითხული მშობლების აზრით, მათი შვილების უმეტესობა არ არის საკმარისად კონცენტრირებული და მოტივირებული სწავლისთვის. ასევე დიდი ძალისხმევა სჭირდებათ ახალი მასალის დასამახსოვრებლად და ნასწავლი მოკლე დროში ავიწყდებათ.

3.5 ქმედებები/ინტერვენციები

კვლევის პროცესში მიღებული ინფორმაციისა და მონაცემთა ანალიზის შედეგებზე დაყრდნობით გამოიკვეთა იმის საჭიროება, რომ ახალი მასალის უკეთ ასათვისებლად მოსწავლეებს სჭირდებათ უფრო ეფექტური და სახალისო აქტივობები კვლევის მიზნიდან გამომდინარე, რაც გულისხმობდა საგანმანათლებლო თამაშების საშუალებით მოსწავლეთა სასწავლო პროცესის გაუმჯობესებას , სწავლის მიმართ პოზიტიური დამოკიდებულების ჩამოყალიბებას და მათი მოტივაციის ამაღლებას. ინტერვენციებს წარმოადგენს განსხვავებული ტიპის აქტივობები, რომლებსაც მივანიჭე უპირატესობა მიზნის მისაღწევად.

ქვემოთ მოცემულია კვლევის პროცესში განხორციელებულიინტერვენციების პროცედურები:

1. შემეცნებითი თამაშების მოძიება და ჩართვა საგაკვეთილო პროცესში

2. მოტორული თამაშების ჩართვა

3. გაკვეთილების დაგეგმვა ისეთი მეთოდებისა და სტრატეგიების გამოყენებით, რომლებიც ხელს შეუწყობს მათ ჩართულობას საგაკვეთილო პროცესში

4. სასწავლო მასალების შერჩევა მოსწავლეთა ინტერესებისა და ასაკობრივი თავისებურებების გათვალისწინებით.

5. საინტერესო და დაძლევადი დავალებების მიცემა მკაფიო ინსტრუქციით.

6. სახალისო და მამოტივირებელი დავალებების მიცემა.

ქვემოთ მოცემულია ჩემს მიერ კვლევის პროცესში განხორციელებული ინტერვენციები და მათი ანალიზი. ინტერვენციები შევარჩიე I-VI კლასების ქართული ენისა და ლიტერატურის გზამკვლევიდან (ქართული ენა და ლიტერატურა I-VI კლასები, 2011), რომელიც სრულად შეესაბამება ეროვნული სასწავლო გეგმით განსაზღვრულ მისაღწევ შედეგებს.

1. ,, ჩემი ფერადი ტექსტი“-- აქტივობა გულისხმობს მცირე მოსმენილი ტექსტის მიხედვით ნახატის გაფერადებას. მისი მიზანი იყო ყურადღების კონცენტრაციისა და მოსმენის უნარის განვითარება. მოსწავლეებს წინასწარ დავურიგე სილუეტური ნახატიდა ვთხოვე, ყურადღებით მოესმინათ ტექსტისთვის და წაკითხული ტექსტის მიხედვით გაეფერადებინათ დარიგებული ნახატები. მოსწავლეები ადვილად მიხვდნენ ინსტრუქციას და შესაბამისად შეასრულეს დავალება. პირველ დღეს რამდენიმე მოსწავლეს გაუჭირდა დავლების შესრულება, თუმცა ამ აქტივობის რამდენჯერმე გამეორების შემთხვევაში შედეგი გაუმჯობესდა. ამ ინტერვენციის გამოყენებით საგაკვეთილო პროცესში ჩაერთო ყველა მოსწავლე, რამაც საერთო ჯამში კარგი შედეგი გამოიღო. მაქსიმალური შედეგის მისაღწევად აქტივობას ინტენსიურად ვახორციელებდი ორი კვირის განმავლობაში. დაკვირვებამ მიჩვენა, რომ მოსწავლეებს საგრძნობლად განუვითარდათ ყურადღების კონცენტრაციისა და მოსმენის უნარი. ასევე გახდნენ უფრო მოტივირებული დავალების შესრულების პროცესში, რაც დადებითად აისახა მათ კოგნიტურ უნარებზეც.

2. ,,პანტონიმა“ - დიაგნოსტირების შედეგებიდან გამომდინარე მოტორული უნარების გაუმჯობესების მიზნით გადავწყვიტე გამომეყენებინა შემდეგი აქტივობა ,,პანტონიმა“. ამ თამაშის მიზანია კონკრეტულ თემასთან დაკავშირებული ლექსიკის ცოდნა და მისი გამოყენება. ეს აქტივობა ავითარებს წარმოსახვა-განსახიერების და შემოქმედებით უნარებს. მოსწავლეები სხედან მერხებთან წრიულად. შევარჩიე პანტონიმისთვის თემა, ავირჩიეთ წამყვანი. წამყვანი ყურში ჩასჩურჩულებს არჩეული თემიდან სიტყვას ერთ-ერთ მონაწილეს. მან თავისი მოძრაობით, ჟესტებით, მიმიკით, სიტყვების გარეშე გამოსახა ის სიტყვა, რომელიც ჩასჩურჩულეს, ხოლო დანარჩენებს უნდა გამოეცნოთ. ის მოთამაშე, რომელიც პირველად გამოიცნობდა სიტყვას, ხდებოდა წამყვანი. ეს აქტივობა მეტად სახალისო და საინტერესო აღმოჩნდა მოსწავლეებისთვის. თითქმის ყველა მოსწავლე ჩართული იყო დავალების შესრულების პროცესში. აქტივობას ვახორციელებდი ორი კვირის განმავლობაში პერიოდულად. ამ თამაშმა ჯერ დიდი მღელვარება გამოიწვია მოსწავლეებში, რამაც შექმნა კლასის მართვის პრობლემა, თუმცა ამ აქტივობის რამდენჯერმე გამეორების შემთხვევაში შედეგი გაუმჯობესდა. მოსწავლეებს საგრძნობლად განუვითარდათ წარმოსახვა-განსახიერების და შემოქმედებითი უნარები.

3. ,,ერთად ტემპში“ -- მოსწავლეთა მეტყველების განვითარების მიზნითგამოვიყენე აქტივობა ,,ერთად ტემპში“. ეს ინტერვენცია ხელს უწყობს მოსწავლეებში დაკვირვების, ინსტრუქციის გაგების უნარს, ვითარდება მოსწავლეთა მეტყველება. აქტივობის დაწყებამდე მოსწავლეებს გავაცანი ინსტრუქცია, თუ რა უნდა გაეკეთებინათ დავალების შესრულებისას. მოსწავლეები შესწავლილ ლექსს კითხულობენ გუნდურად. მე ვასრულებდი დირიჟორის როლს. ვთხოვე მოსწავლეებს, ყურადღება გაემახვილებინათ ჩემი ხელების მოძრაობაზე. ხელს ჯერ ნელა ვამოძრავებდი, შესაბამისად მოსწავლეები ნელა ამბობდნენ ლექსს, შემდეგ ტემპს მოვუმატე. ასეთივე წესით მივანიშნე ხმის სიძლიერეზე. ხელის მტევნის დაბლა დაწევა ნიშნავდა ხმის დაწევას, ხელის მაღლა აწევა _ პირიქით. ეს აქტივობა მეტად სახალისო აღმოჩნდა , ყველა მოსწავლეს გაუჩნდა ამ თამაშში მონაწილეობის სურვილი, შედეგიც საკმაოდ წარმატებული აღმოჩნდა, რამაც ხელი შეუწყო დაკვირვების უნარის განვითარებას. ამ ინტერვენცია ვიმეორებდი ყველა ლექსის შესწავლის დროს, რამაც საგრძნობლად განავითარა მოსწავლეთა მეტყველება.

4. ,,ასოების და ციფრების ძერწვა“ --ამ ინტერვენციის მიზანი წერის პროცესის გააზრება და ნატიფი მოტორიკის უნარის განვითარებაა. აქტივობა ემსახურება წერისათვის აუცილებელი უნარ-ჩვევების გამომუშავებას. ეს ინტერვენცია გამოვიყენე ასოების და ციფრების შესწავლის დროს. ახალ შესასწავლ ასოს ან ციფრს დაფაზე ვწერდი რამდენიმეჯერ, მოსწავლეებს ვთხოვდი, ყურადღება გაემახვილებინათ გამოწერის მიმართულებაზე. შემდეგ დავურიგე სამუშაო მასალა პლასტილინი და დაფაზე დაწერილი ნიმუშის მიხედვით უნდა გამოეძერწათ დასამუშავებელი ასო/ციფრი. ამ აქტივობას ვახორციელებდი სისტემატურად, რათა მოსწავლეებს შეძლებოდათ ამოცნობა და მათი წარმოდგენა ძერწვის საშუალებით. მოსწავლეებისთვის ეს აქტივობა მეტად სახალისო და სასიამოვნო აღმოჩნდა და ყველა მოსწავლე აქტიურად იყო ჩართული დავალების შესრულებაში. ამ დავალებამ ისინი უფრო მოტივირებული გახადა, რაც დადებითად აისახა მათ გონებრივ შესაძლებლობაზე.

5. ,,მკითხველის თეატრი“ --საანბანო პერიოდის დასრულების შემდეგ, კითხვის ტექნიკის გაუმჯობესების მიზნით დავგეგმე და განვახორციელე ინტერვენცია ,,მკითხველის თეატრი“. ეს აქტივობა გულისხმობს ნაწარმოების ხმამაღალ როლურ კითხვაში მოსწავლეების ჩართვას. მკითხველის თეატრი მოსწავლეებს აძლევს საშუალებას, ერთდროულად ივარჯიშონ კითხვისა და მეტყველების უნარების განვითარებაში. მკითხველის თეატრის ჩატარებამდე ვარჩევდი მოსწავლეთა ასაკობრივი თავისებურებებიდან გამომდინარე მცირე ზომის ტექსტებს. პირველ რიგში ვუკითხავდი ტექსტს და ვხსნიდი გაუგებარ სიტყვებს თუ ფრაზებს, შემდეგ ვურიგებდი წასაკითხი ტექსტის ქსეროასლებს და მოსწავლეების სურვილით ვანაწილებდით როლებს.ყოველი მონაწილე რამდენჯერმე კითხულობდა ტექსტს ჩუმად. ისინი იმდენჯერ კითხულობდნენ, რამდენჯერაც საჭირო იყო საკუთარ შესაძლებლობაში დასარწმუნებლად, როლის შესაგუებლად. ინტერვენციის განხორციელების საწყის ეტაპზე მოსწავლეებს გაუჭირდათ როლების შესრულება, იწვევდა ხმაურს და ირღვეოდა ქცევის წესები, თუმცა აქტივობის რამდენჯერმე გამეორების შემდეგ შედეგი გაუმჯობესდა, მოსწავლეები უფრო მოტივირებულები გახდნენ.ამ აქტივობას ვიყენებდი სამი კვირის განმავლობაში. დაკვირვებამ მიჩვენა, რომ მოსწავლეები გაუცნობიერებლად ვარჯიშობდნენ კითხვაში და შესაბამისად განუვითარდათ კითხვისა და ზეპირმეტყველების უნარები.

6. ,, ჩემი საყვარელი ლექსები და მოთხრობები“( წიგნის შექმნა) -- ბოლო ინტერვენცია რომელიც განვახორციელე იყო ,,ჩემი საყვარელი ლექსები და მოთხრობები“, რომელიც გულისხმობდა წიგნის შექმნას. ამ პერიოდში მოსწავლეებს უკვე შესწავლილი ჰქონდათ სახელმძღვანელოში შეთავაზებული ნაწარმოებების უმეტესობა. აქტივობის მიზანი იყო მოსწავლეებს კიდევ ერთხელ გაეაზრებინათ ნასწავლი ტექსტის შინაარსი და წიგნის სტრუქტურა, ისინი გამოავლენდნენ შემოქმედებით უნარებს და იმუშავებდნენ ჯგუფებში. თავდაპირველად მოსწავლეებს ავუხსენი, რომ მათი მიზანი იყო წიგნის შექმნა, რომელშიც შეიტანდნენ მათთვის საყვარელ რამდენიმე ნაწარმოებს. მცირე გამოკითხვის შემდეგ შევარჩიეთ შესწავლილი ნაწარმოებიდან ერთი ლექსი ,,ქამა“ და ერთი მოთხრობა ,, მზე და წვიმა“. შევურჩიეთ სათაური ,,ჩემი საყვარელი წიგნი“. მოსწავლეები გავყავი ორ ჯგუფად. თითოეულმაჯგუფმაშექმნაწიგნისსხვადასხვაგვერდიტექსტითდაილუსტრაციებით . სამუშაოსდასრულებისშემდეგჯგუფებმაწარადგინესნაშრომები.შემდეგ ჩემი დახმარებით დავალაგეთ ფურცლები სათანადო რიგით და ავკინძეთ ,,წიგნად“. ამ აქტივობამ ხელი შეუწყო არა მხოლოდ წაკითხული ტექსტის შინაარსისა და მისი დეტალების აღქმა-გაგებას, არამედ წიგნის სტრუქტურის უკეთ გაცნობა-გააზრებასაც. იგი კარგი საშუალება აღმოჩნდა ნასწავლი მასალის გასამეორებლად და გასააზრებლად, ამასთანავე, აღნიშნულმა აქტივობამ წიგნთან მუშაობის პროცესი მოსწავლეებისთვის უფრო სახალისო და საინტერესო გახადა. ამ მეთოდის ხშირი გამოყენება მოსწავლეებს დაეხმარებათ წიგნის სტრუქტურის უკეთ გააზრებასა და შემოქმედებითი უნარების განვითარებაში.

თავიIV. ინტერვენციებისშედეგებისშეფასება

ინტერვენციებს, რომლებიც დავგეგმე ეროვნული სასწავლო გეგმის სტანდარტის გათვალისწინებით, ვახორციელებდი ეტაპობრივად. მოვიძიე და აღმოვაჩინე მრავალფეროვანი საგაკვეთილო თამაშები. გავეცანი თითოეულს, მათ ინსტრუქციებს, დანიშნულებას და მიზნებს. შევარჩიე რამდენიმე, რომელიც გამოვიყენე გაკვეთილებზე. გაკვეთილები დაგეგმილი მქონდა ისეთი მეთოდებისა და სტრატეგიების გამოყენებით, რომლებმაც ხელი შეუწყო მოსწავლეთა მოტივაციის ამაღლებას და საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობას. საგაკვეთილო თამაშებს ვახორციელებდი სისტემატურად. ინტერვენციების განხორციელებას თავიდან თან ახლდა გარკვეული სირთულეები, მაგალითად, ხმაური, კლასის მართვის და სიახლეების დანერგვასთან დაკავშირებული პრობლემები, ზოგიერთი მოსწავლე იბნეოდა, უჭირდა ინსტრუქციის გაგება. ბავშვები ვერ იცავდნენ თამაშის წესებს და შესაბამისად ჩნდებოდა კლასის მართვის პრობლემა, მაგრამ მაქსიმალური შედეგის მისაღწევად ამ ინტერვენციებს ვახორციელებდი ინტენსიურად. ვახდენდი მონიტორინგს მოსწავლეთა წინსვლის შესახებ. დაკვირვებამ მიჩვენა, რომ შედეგი გაუმჯობესდა და გაიზარდა მოსწავლეთა მოტივაცია, ისინი ხალისით იყვნენ ჩართული სხვადასხვა საგაკვეთილო თამაშებში, შესაბამისად მიზანი მიღწეული იქნა. შედეგის უკეთ დანახვის მიზნით, ინტერვენციის შეფასების ფაზაზე ჩავატარე ჯგუფური ინტერვიუ მშობლებთან და პირველ კლასში შემსვლელ ყველა პედაგოგთან. კითხვარი შედგებოდა 2 ღია შეკითხვისგან (იხ. დანართი 4). მშობლები კმაყოფილებას გამოთქვამდნენ საგაკვეთილო პროცესში თამაშით სწავლების გამოყენების გამო. მათ აღნიშნეს, რომ ბავშვებს გაუჩნდათ უფრო მეტი ინტერესი გაკვეთილების მიმართ, სახალისო და მრავალფეროვანმა აქტივობებმა საინტერსო გახადა სასწავლო პროცესი. პირველ კლასში შემსვლელმა მასწავლებლებმაც აღნიშნეს მოსწავლეთა პროგრესი საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობის კუთხით.

თავი V. დასკვნადარეკომენდაციები

ჩატარებული კვლევის საფუძველზე შემიძლია ვთქვა, რომ პირველი კლასის მოსწავლეთა მოტივაციისა და საგაკვეთილო პროცესში ნაკლებად ჩართულობის მიზეზი მამოტივირებელი და სახალისო აქტივობების ნაკლებობაა. აღნიშნული პრობლემის აღმოსაფხვრელად განვახორციელე კვლევის მიზნის შესაბამისი ინტერვენციები. მოსწავლეთა ინტერესებისა და ასაკობრივი თავისებურებების გათვალისწინებით გადავწყვიტე გაკვეთილებზე სასწავლო თამაშების ხშირი გამოყენება მოსწავლეთა მოტივაციის ამაღლების მიზნით.

ინტერვენციების დასრულების შემდეგ, დაკვირვების შედეგების მიხედვით, დადგინდა, რომ გატარებულმა ქმედებებმა კარგი შედეგი გამოიღო, გაუმჯობესდა მოსწავლეთა ჩართულობა. კვლევის შედეგად შეიძლება დავასკვნათ, რომ თამაშით სწავლა ერთ-ერთ ეფექტურ მეთოდს წარმოადგენს პირველი კლასის მოსწავლეებისთვის, თუმცა აუცილებელია თამაშის სწორად შერჩევა მათი ასაკობრივი თავისებურებებიდან გამომდინარე.

აღსანიშნავია, რომ განხორციელებულმა ინტერვენციებმა გააუმჯობესეს პირველი კლასის მოსწავლეთა როგორც მოტივაციის დონე , ასევე განვითარდა მათი სააზროვნო უნარები. პრაქტიკული კვლევა სკოლას დაეხმარება პრობლემის დანახვასა და გააზრებაში. ვიმედოვნებ, რომ ჩემ მიერ შეთავაზებული პრობლემის გადაჭრის გზა ხელს შეუწყობს სწავლის ეფექტიანობის ზრდას.

ინტერვენციების შედეგების ანალიზის საფუძველზე შევიმუშავე რეკომენდაციები პედაგოგიური პრაქტიკის გასაუმჯობესებლად, რაც ხელს შეუწყობს მოსწავლეთა მოტივაციის ამაღლებას და შესაბამისად მოსწავლეთა ჩართულობას საგაკვეთილო პროცესში.

ü მოხდეს სხვადასხვა სასწავლო-საგანმანათლებლო თამაშების მიზნობრივი შერჩევა და გამოყენებასაგაკვეთილო პროცესში.

ü მოხდეს გაკვეთილის სხვადასხვა სტილით დაგეგმვა, რაც ხელს შეუწყობს მოსწავლეთა მოტივაციის ამაღლებას და საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობას.

ü დაწყებითი კლასის ყველა მასწავლებელმა მრავალფეროვანი აქტივობებით გაამდიდრონ საგაკვეთილო პროცესი.

ვინაიდან კვლევა ჩატარდა პირველ კლასში, მიზნის მისაღწევად აუცილებელი და საჭიროა მომდევნო კლასებშიც გათვალისწინებული იქნას ზემოთ ჩამოთვლილი რეკომენდაციები.

VI. ბიბლიოგრაფია

1. ბერძენიშვილი ც. გოდუაძე მ. 2017. სწავლების ფსიქოლოგია --მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნული ცენტრი.

2. ბოჭორიშვილი მ. 2013. დიდაქტიკურითამაშისფსიქოლოგიურიდაკოგნიტურისაფუძვლებიhttp://mastsavlebeli.ge/?p=2200(30.11.2018)

3. გოგოლიძემ.2015. თამაშისროლიბავშვისგანვითარებაშიhttp://intermedia.ge/სტატია/58778(15.12.2018)

4. დიმიტრი უზნაძის პედაგოგიური კონცეფცია“ 2013. მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნული ცენტრი.

5. ეროვნული სასწავლო გეგმა (დაწყებითი საფეხურის ახალი ეროვნული სასწავლო გეგმა 2018 – 2024)

6. კანონი ზოგადი განათლების შესახებ 2005.

7. მასწავლებლის საქმიანობის დაწყების, პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემის გზამკვლევი. 2016. ნაწილი II, გვ. 87-88

8. მელიქიშვილი მ. 2013. ბავშვის განვითარების ასაკობრივი თავისებურებები. მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნული ცენტრი.

9. ოსიაშვილი ქ. 2019. თამაში, როგორცსწავლებისეფექტიანიმეთოდისასკოლოსწავლებისსაწყისეტაპზეhttp://mastsavlebeli.ge/?p=20391(25.02.2019)

10. ქართული ენა და ლიტერატურა I-VI კლასები. გზამკვლევი მასწავლებლებისთვის. 2011. თბილისი: ეროვნული სასწავლო გეგმების ცენტრი

11. ჭყოიძე თ. 2014.თამაში, სწავლა და განვითარება http://mastsavlebeli.ge/?p=1814(5.01.2019)

VII. დანართები

დანართი №1

I კლასის მოსწავლეთა გამოკითხვის ანკეტა

ვატარებ პრაქტიკის კვლევას თემაზე : ,,თამაშის როლი პირველი კლასის მოსწავლეთა საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობასა და მოტივაციის ამაღლებაზე”. გთხოვთ გამოკითხოთ თქვენი შვილები და შემოხაზოთ მათი პასუხები. მათი გულახდილობა მეტად მნიშვნელოვანია.წინასწარ გიხდით მადლობას!

1. გოგო ხარ თუ ბიჭი?

o გოგო

o ბიჭი

2. რამდენი წლის ხარ?

o 6

o 7

3. მოგწონს ის გარემო სადაც შენ სწავლობ?

ა)ძალიან მომწონს ბ) არც ისე გ) არ მომწონს

4. მასწავლებელი ობიექტურია ყველა მოსწავლის მიმართ?

ა) ვეთანხმები ბ) ნაწილობრივ ვეთანხმები გ) არ ვეთანხმები

5. თავისუფლად შემიძლია ჩემი აზრის გამოთქმა მასწავლებელთან

ა) ვეთანხმები ბ) ნაწილობრივ ვეთანხმები გ) არ ვეთანხმები

6. რამდენად საინტერესოა გაკვეთილები შენთვის

ა) საინტერესოა ბ) ნაკლებად საინტერესოა გ) არ არის საინტერესო

7. ძნელია შენთვის გაკვეთილების მომზადება?

ა) საერთოდ არა ბ) არც ისე გ) ძალიან

8. ყველაზე კარგად გამომდის

ა) თამაშით სწავლა ბ) მოსმენის სავარჯიშოები გ) წერითი სავარჯიშოები

9. რამდენად ხშირად გავიწყდება ნასწავლი

ა) ყოველთვის ბ) ზოგჯერ გ) არასდროს

10. უფრო უკეთესად როდის იმახსოვრებ

ა) როცა ვკითხულობ ბ) როცა ვისმენ გ) როცა ვთამაშობ

11. მოგწონს თუ არა თამაშით დატვირთული საგაკვეთილო პროცესი?

ა) მომწონს ბ) არც ისე გ) არ მომწონს

12. მოგწონს თუ არა გაკვეთილებზე მოძრაობითი აქტივობების გამოყენება

ა) მომწონს ბ) არც ისე გ) არ მომწონს

13. რომელი გაკვეთილები უფრო მოგწონს

ა)ერთი ტიპის ბ) თამაშის ელემენტებით დატვირთული

დანართი №2 - მასწავლებლებთან ჩატარებული ფოკუს-ჯგუფისსადისკუსიო გეგმა

სადისკუსიო გეგმა

პატივცემულო მასწავლებლებო, ვატარებ პედაგოგიური პრაქტიკის კვლევას თემაზე: ,,თამაშის როლი პირველი კლასის მოსწავლეთა საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობასა და მოტივაციის ამაღლებაზე”. აუცილებელია თქვენი თანამონაწილეობა. გთხოვთ შეავსოთ მოცემული კითხვარი. თქვენს მიერ კითხვარის შევსება მნიშვნელოვანია ჩემთვის.

1. როგორ ფიქრობთ, რამდენად მოტივირებულები არინ მოსწავლეები გაკვეთილებზე?

3. როგორი ტიპის აქტივობებს იყენებთ ყველაზე ხშირად?

4. რა მოსაზრება გაქვთ თამაშით სწავლებაზე? იყენებთ თუ არა და რამდენად ხშირად იყენებთ.

5. მოსწონთ თუ არა მოსწავლეებს ერთფეროვანი აქტივობები? რატომ?

6. რა შეგიძლიათ თქვათ თამაშით სწავლების ეფექტიანობასთან დაკავშირებით.

7. რა ეფექტი აქვს თამაშით სწავლებას საგაკვეთილო პროცესზე.

9. საჭიროა თუ არა სასწავლო მასალის სახალისო ელემენტებით მიწოდება.

10. მოაქვს თუ არა თამაშით სწავლებას დადებითი შედეგი?

11. გთხოვთ დაასახელოთ თამაშით სწავლების სუსტი და ძლიერი მხარეები.

დანართი №3 - მშობლებთან ჩატარებული ფოკუს-ჯგუფის სადისკუსიო გეგმა

სადისკუსიო გეგმა

მოგესალმებით. ვატარებ პრაქტიკის კვლევას თემაზე : ,,თამაშის როლი პირველი კლასის მოსწავლეთა საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობასა და მოტივაციის ამაღლებაზე”. თქვენი, როგორც მშობლის მონაწილეობა ძალიან მნიშვნელოვანია კვლევის წარმატებისთვის. კვლევაში მონაწილეობა ანონიმურია.

წინასწარ გიხდით მადლობას!

1. არის თუ არა ურთიერთობა პოზიტიური მოსწავლესა და მასწავლებელს შორის?

3. იღებთ თუ არა უკუკავშირს მასწავლებლისგან?

4. როგორ ფიქრობთ, სასწავლო პროცესის მიმართ თქვენი შვილის დაინტერესების მიზეზი რა შეიძლება იყოს?

5. რით არის დაკავებული თქვენი შვილი თავისუფალ დროს?

6. რა შეიძლება იყოს საგაკვეთილო პროცესში თქვენი შვილის დაბალი ჩართულობის მიზეზი?

7. როდის სწავლობს თქვენი შვილი ხალისით?

8. რას ფიქრობთ, როგორ უნდა გაიზარდოს თქვენი შვილის დაინტერესება სასწავლო პროცესისადმი?

9. რა უნდა შეიცვალოს იმისთვის, რომ ბავშვს გაუჩნდეს მოტივაცია და უფრო ხალისით ჩაერთოს საგაკვეთილო პროცესში.

დანართი №4 - მასწავლებლებთან და მშობლებთან ჩატარებული ჯგუფური ინტერვიუს კითხვარი

1. თქვენი დაკვირვებით, როგორ შეიცვალა მოსწავლეთა მოტივაცია და ჩართულობა?

2. რას ფიქრობთ, გაიზარდა თუ არა ინტერესი საგნებისადმი განხორციელებული აქტივობების შედეგად?

რეფლექსია

თამაშით სწავლება წარმოადგენს განათლების ერთ-ერთ თანამედროვე მიდგომას. სწავლის მეთოდების ერთფეროვნება ხელს უშლის მოსწავლეთა მოტივაციის ამაღლებას და საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობას. აქედან გამომდინარე 2018 წლის ნოემბერში დავიწყე მუშაობა კვლევაზე ,, თამაშის როლი პირველი კლასის მოსწავლეთა საგაკვეთილო პროცესში ჩართულობასა და მოტივაციის ამაღლებაზე“. კვლევის მიზანი იყო საგანმანათლებლო თამაშების საშუალებით მომეხდინა სასწავლო პროცესის გაუმჯობესება და სწავლის მიმართ პოზიტიური დამოკიდებულების ჩამოყალიბება. გავითვალისწინე, რა მოსწავლეთა ინტერესები და ასაკობრივი თავისებურებები, დავგეგმე და განვახორციელე ინტერვენციები, რომლებიც შესაბამისობაში იყო ეროვნულ სასწავლო გეგმასთან. დაკვირვებამ მიჩვენა, რომ შედეგი გაუმჯობესდა და შესაბამისად გაიზარდა მოსწავლეთა მოტივაცია. უფრო მეტი ხალისით იყვნენ ჩართული საგაკვეთილო პროცესში და დიდ ინტერესს იჩენდნენ დაგეგმილი აქტივობების და სახალისო დავალებების მიმართ.

კვლევის მიმდინარეობისას ვთანამშრომლობდი კოლეგებთან, რომლებსაც უკვე ჰქონდათ პრაქტიკული კვლევის ჩატარების გამოცდილება. ჩემთვის მნიშვნელოვანი იყო მათი მოსაზრებები სხვადასხვა საკითხთან დაკავშირებით, რომლებსაც ვითვალისწინებდი კვლევის პროცესში.

კვლევის შედეგები გავუზიარე ჩემს კოლეგებს პრეზენტაციის სახით. მათ გავაცანი კვლევის თითოეული ეტაპი, რომელიც გამოვიყენე კვლევის მიმდინარეობის პროცესში. გავუზიარე მიღებული ცოდნა და აღვნიშნე, რომ პრაქტიკის კვლევის განხორციელება ხელს უწყობს, როგორც პედაგოგთა პროფესიულ განვითარებას, ასევე დადებითად აისახება მოსწავლეთა შედეგებზეც.

პრეზენტაციის დასრულების შემდეგ გაიმართა დისკუსია. კვლევა საინტერესო აღმოჩნდა კოლეგებისთვის. მათ აღნიშნეს, რომ თემა მართლაც აქტუალურია. მათ დადებითად შეაფასეს ჩემ მიერ ჩატარებული კვლევის შედეგები. აღნიშნეს, რომ განხორციელებული ინტერვენციები ძალიან საინტერესო და სახალისოა, მსგავსი პრობლემების გაჩენის შემთხვევაში თვითონაც გამოიყენებენ ასეთ აქტივობებს.

კოლეგებისგან მიღებული უკუკავშირი ჩემი პედაგოგიური წინსვლისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. პრეზენტაციაზე გამოთქმულ მოსაზრებებს და რეკომენდაციებს აუცილებლად გავითვალისწინებ ჩემს შემდგომ საქმიანობაში. ჩემთვის მნიშვნელოვანი იქნება მომავალში დავგეგმო და განვახორციელო უფრო საინტერესო კვლევები.

ჩალაუბნის სკოლა

პედაგოგიური პრაქტიკის კვლევა- ხელოვნება III კლასი

პედაგოგიური პრაქტიკის კვლევა -დაწყებითი საფეხური I კლასი-მაია ჩირიკაშვილი

შესავალი